قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2759

تاريخ الفي ( فارسى )

آن بود كه قبل از اينكه سلطان به بغداد رود ابو القاسم حسين بن عبد الواحد ، صاحب مخزن ، و ابو الفرج رئيس الرؤسا را گيرانيده مبلغى عظيم از ايشان مطالبه مىنمود . و چون ايشان آن مبلغ را قبول نمودند مجاهد الدّين بهروز را از براى تحصيل آن مال به بغداد فرستاد و عمارت دار الامارهء بغداد را نيز به او ارزانى داشت . و مجاهد الدّين بهروز به بغداد رفته در تعمير دار الإماره مساعى جميله به ظهور رسانيد و آن اموال را نيز تحصيل نمود و با مردم بغداد سلوك به وجهى كرد كه همه ستايش او مىكردند . بنابراين ، چون سلطان محمّد به بغداد رفت او را شحنهء تمام عراق عرب گردانيد و سعيد بن حميد عمرى ، امير الامراى سيف الدّوله ، را به ايالت حلّه سرافراز گردانيد . و در ماه شوّال اين سال ، امير سقمان قطبى ، صاحب مدينهء أخلاط ، مدينهء ميّافارقين را بعد از محاصرهء چند ماه ، چون كار بر اهالى آن مدينه به اضطرار رسيد ، به مصالحه و امان دادن اهالى آن بلده ، متصرّف شد . و در ماه صفر اين سال ، قاضى اصفهان ، عبد اللّه بن علىّ الخطيب ، در همدان بر دست يكى از فدائيان اسماعيليه به قتل رسيد . و او هميشه از ملاحظهء ايشان زره مىپوشيد . اتّفاقا ، در روز جمعه ، از ياران خود در مسجد جامع همدان به نماز [ 332 الف ] مشغول بود كه فدائى خود را در ميان ياران او گنجانيده ، در يك لحظه به زخم كارد ، او را به عالم آخرت فرستاد . و در روز عيد فطر اين سال قاضى نيشابور ، صاعد بن محمّد بن عبد اليعمى « 1 » ، كه مولدش در سنهء ثمان و اربعين و اربعمائه « 2 » هجرى بود ، نيز بر دست باطنيّه كشته شد . غايتش آن باطنى را نيز كشتند . و هم در اين سال ، ابو المحاسن عبد الواحد بن اسماعيل بن احمد طبرى « 3 » ، كه از كبار علماى شافعيّه و صاحب تصانيف معتبره بود ، در روز جمعه در جامع طبرستان بر دست مردى باطنى به قتل رسيد . از وى منقول است كه مىگفت : اگر جميع كتب شافعيه سوخته شود من تمامى آنها را باز مىنويسم .

--> ( 1 ) . الكامل : صاعد بن محمّد بن عبد الرحمن ابو العلاء . ( 2 ) . چهار صد و چهل و هشت . - و . ( 3 ) . مولد اين عالم جليل القدر شهر رويان است از شهرهاى طبرستان . به همين جهت ، در كتب رجال با نام عبد الواحد بن اسمعيل بن احمد بن محمّد رويانى طبرى ضبط شده است . وى اوّلين كسى بود كه فرقهء باطنيّه را تكفير نمود و حكم به كفر ايشان داد . مرحوم محمد على مدرس تبريزى ( در ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 345 ) از قول صاحب رياض العلماء مىنويسد كه وى در باطن شيعه و از مشايخ سيّد فضل اللّه راوندى و نظاير وى بوده ، ليكن با تقيّه مىگذرانيد .